Transliteratsiya
Çet tillaridagi ismlar va nomlarni amaliy transkripsiya qoidalariga köra rus va özbek tiliga (kirill, eski va yangi lotin) ögiriş.
Amaliy transkripsiya qoidalarining avtomatik yaqinlaşuvi, istisnolar luğati emas. Dialektal, özlaşma va leksik jihatdan mustahkamlangan variantlar (qoidalarning özida ular ança köp) hisobga olinmaydi va manbalar böyiça qölda tekşirişni talab qilişi mumkin.
Nemis ismlari qanday ögiriladi
Asos qilib nemis tilining adabiy talaffuzi olinadi — xuddi nemis ism va joy nomlarini rus va özbek tiliga ögirişda odatda qilinganidek. Mahalliy şevalarning xususiyatlari hisobga olinmaydi: muhimi — söz umumiy talaffuz meʼyorlariga köra qanday eşitiladi.
Ayrim harf birikmalari alohida harflar böyiça emas, balki butunligiça ögiriladi — çunki birgalikda ular alohida-alohida mavjud bölmagan bitta tovuşni beradi: sç “ş” ga aylanadi (Sçmidt → Şmidt), ç odatda “x” ga (Fuçs → Fuks), ei va ai — “ay” ga (Rainer → Rayner), eu va äu — “oy” ga (Neumann → Noyman), ß (yoki uning örnini bosuvçi ss) esa — “s” ga (Straße → Ştrase).
Umlautlar sözdagi örniga qarab farq qiladi: ä undoşdan keyin odatda “e” ga, söz boşida esa oçiqroq “e” ga aylanadi (Käthe → Kete), ö — “yo” ga (Löwe → Lyove), ü — söz örtasida “yu” ga, boşida esa “i” ga (Übel → Ibel). v va w harflari ham yozilişidan farqli öqiladi: v köpinça “f” beradi (Volkmar → Folkmar), w esa — “v” (Wagner → Vagner).
Özbek kirill alifbosi rus alifbosidagi barça harflarni öz içiga oladi (va nemis ismlari uçun kamdan-kam kerak böladigan özining Ў, Қ, Ғ, Ҳ harflarini ham), şuning uçun kirillça natija rus va özbek tili uçun bir xil çiqadi. Undan özbek lotinining ikkala varianti — eski (ö, ğ, ş, ç) va 2026-yilgi yangi (ö, ğ, ş, ç) — avtomatik tarzda hosil qilinadi.
Bu qoidalarning soddalaştirilgan yaqinlaşuvi, tayyor luğat emas: ayrim nomlar — masalan, tarixan şakllangan yozilişlar yoki nemis tilining özi boşqa tillardan olgan sözlar — umumiy qoidalarga böysunmasligi va qölda tekşirişni talab qilişi mumkin.