Yangi özbek alifbosi
2026-yil 7-iyulda Oliy Majlis Qonunçilik palatasi lotin yozuviga asoslangan özbek alifbosini özgartiriş toğrisidagi qonunni qabul qildi va uni Senatga yubordi. Törtta harf birikmasi diakritik belgili alohida harflarga almaştiriladi.
Nima özgaradi
Amaldagi 26 harf va uçta harf birikmasi örniga alifbo 28 harf va bitta apostrofdan iborat böladi. Faqat törtta birikma özgaradi — qolgan harflar özgarişsiz qoladi.
- Sh shŞ şshakar → şakar
- Ch chÇ çchoy → çoy
- Oʻ oʻÖ öOʻzbekiston → Özbekiston
- Gʻ gʻĞ ğgʻoya → ğoya
NG harf birikmasining taqdiri alohida muhokama qilinmoqda: 2021-yilgi loyihada u alohida harf sifatida saqlangan edi, biroq qabul qilingan variantda “28 harf va bitta apostrof” deyilmoqda — mutaxassislarning fikriça, bu NG ning alohida birlik sifatida alifbodan çiqarilganini anglatişi mumkin.
Bunga qanday kelindi
Islohot 2018-yildan beri muhokama qilinmoqda. 2020-yilda prezident oʻzbek tilini rivojlantirish va til siyosatini takomillashtirish toʻgʻrisida farmon imzoladi, 2021-yilda esa hukumat lotin yozuviga bosqichma-bosqich oʻtish toʻgʻrisida qaror qabul qildi. Alifboni ishlab chiqish uchun ishchi guruh tuzildi: 2023-yil sentabrda u islohotning bir variantini taqdim etgan edi — “Oʻ” oʻrniga “Õ”, “Ch” oʻrniga esa “C” harfi taklif qilingan edi. Qonunchilik palatasi 2026-yilda qabul qilgan variantga esa boshqa belgilar kirdi: Ö, Ğ, Ş va Ç.
Islohotning asosiy argumenti — matn terishni soddalashtirish: “oʻ” va “gʻ” klaviaturada ikki marta bosishni talab qiladi (harf va apostrof), turli shrift va klaviatura tartiblarida apostrofning har xil koʻrinishi esa bir xil soʻzning har xil yozilishiga olib keladi. Ş va Ğ harflari oʻzbek lotin yozuvining oldingi versiyalarida allaqachon qoʻllanilgan.
Hozirgi holat va ötiş davri
Qonun Qonunçilik palatasi tomonidan uç öqişda qabul qilindi va Senat körib çiqişi uçun yuborildi — yaʼni u hali töliq kuçga kirgani yöq. Qonun loyihasi keng muhokama uçun eʼlon qilinmagan edi. Bosqiçma-bosqiç ötiş közda tutilgan: ilgari rasmiylaştirilgan hujjatlar, milliy valyuta va qimmatli qoğozlar yuridik kuçini saqlab qoladi, davlat organlarining rasmiy lavha va körsatkiçlarini esa belgilangan muddatgaça eski körinişda qöllaş mumkin böladi — bu byudjetni hujjat va lavhalarni bir yöla almaştiriş xarajatlaridan xalos qiliş uçun qilingan.